Projekt przebudowy dawnego hotelu Cracovia na Muzeum Designu i Architektury oraz Modelowe Centrum Wspierania Przemysłów Kreatywnych
Przedmiotem konkursu było wykonanie koncepcji architektonicznej przebudowy dawnego hotelu „Cracovia” do funkcji instytucji kultury jako Muzeum Architektury i Designu oraz Modelowe Centrum Wspierania Przemysłów Kreatywnych wraz z zagospodarowaniem terenu. Nowy oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, umiejscowiony w dawnym hotelu „Cracovia”, ma zostać stworzony z myślą o eksponowaniu designu i architektury z XX i XXI wieku. Jego celem jest również pełnienie roli modelowego centrum, wspierając przemysły kreatywne związane z tymi dziedzinami twórczości.
Projekt konkursowy na przebudowę dawnego hotelu „Cracovia” do funkcji instytucji kultury jako Muzeum Architektury i Designu oraz Modelowego Centrum Wspierania Przemysłów Kreatywnych z przestrzenią do ekspozycji designu i architektury z XX i XXI wieku oraz modelowym centrum wspierającym przemysły kreatywne związane z tymi dziedzinami twórczości.
Kategoria:
konkurs SARP
Zakres:
koncepcja architektoniczna
Organizator:
Muzeum Narodowe w Krakowie, SARP Oddział Kraków
Lokalizacja:
Aleja Marszałka Ferdynanda Focha 1, Kraków
Autorzy:
RIL STUDIO, VROA
Zespół:
Paulina Gocoł, Paulina Lechowska, Marta Mnich, Hubert Różewicz
Rok:
2023
Hotel Cracovia - rys historyczny
Budynek dawnego hotelu „Cracovia” stanowi jedno z najbardziej charakterystycznych i cenionych przykładów architektury w Krakowie z drugiej połowy XX wieku. Zlokalizowany w reprezentacyjnym i prestiżowym miejscu jakim jest oś urbanistyczna Stare Miasto – Kopiec Kościuszki, naprzeciw gmachu Muzeum Narodowego, największy ówcześnie hotel w Polsce zyskał swoją unikalną formę dzięki wybitnemu projektowi Witolda Cęckiewicza, wyłonionego w drodze konkursu SARP. Wraz z bezpośrednio związanym z nim budynkiem Kina „Kijów”, został on wpisany do rejestru zabytków na podstawie decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Hotel Cracovia, lata 60., proj. Witold Cęckiewicz (źródło: MNK)
Hotel wzniesiono na rzucie wydłużonego prostokąta, do którego od strony południowej przylegał parterowy pawilon restauracyjny z wewnętrznym dziedzińcem w formie patio. Budynek został otwarty i oddany do użytku w 1965 roku. W latach 60. i 70. uchodził jako najnowocześniejszy i najbardziej luksusowy hotel w Krakowie. Dzięki swojej nowatorskiej formie architektonicznej, skali, oraz efektownemu wykończeniu stał się nie tylko symbolem nowoczesności, architektury i kultury, ale także symbolem nowego okresu w rozwoju miasta – miasta kształtowanego przez architekturę późnego modernizmu, miasta otwartego na świat po okresie stalinowskim.
Kino Kijów, koniec lat 60., widoczny blok mieszkalny dla pracowników biura Orbisu zlokalizowanego w hotelu Cracovia, proj. Witold Cęckiewicz, fot. H. Hermanowicz, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa (źródło: MNK)
Hotel Cracovia - obecnie
Z biegiem czasu budynek przeszedł szereg niekorzystnych remontów i adaptacji do nowych funkcji m.in. zabudowano taras restauracyjny, zadaszono wewnętrzne patio pawilonu restauracyjnego oraz wymieniono okna w elewacjach nie respektując oryginalnych profili i podziałów. W konsekwencji obecny wygląd budynku odbiega od pierwotnego, a jego wartość została zatracona.
Hotel Cracovia wraz z dawnym pawilonem restauracyjnym, 2023 (fot. autorów)
Obecnie budynek nie spełnia współczesnych norm bezpieczeństwa. Z tego względu, w 2011 roku, obiekt został wyłączony z użytku na cele hotelowe, pozostawiając jedynie parter z lokalami handlowymi i usługowymi. W 2016 roku budynek został zakupiony przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla Muzeum Narodowego z przeznaczeniem na nowy oddział muzealny.
Hotel Cracovia, dawny pawilon restauracyjny (po prawej) wraz z zabudowanym tarasem (po lewej), 2023 (fot. autorów)
Założenia projektowe
Założenia projektowe, w oparciu o planowaną nową funkcję budynku oraz jego stan techniczny, zakładały m.in. zachowanie części głównej bryły budynku w strefie holu wejściowego i sąsiedniej sali dawnego biura „Orbis”, odtworzenie pozostałej części budynku zgodnie z obowiązującym zakresem ochrony konserwatorskiej, zaprojektowanie garażu podziemnego ze strefą techniczną obiektu oraz możliwością połączenia z istniejącym parkingiem podziemnym przed Gmachem Głównym Muzeum Narodowego,
nadbudowę bryły dawnego pawilonu restauracyjnego o dodatkową kondygnację oraz jej rozbudowę wraz z odtworzeniem elewacji w poziomie parteru, połączenie głównego hallu wejściowego z terenem zielonym od strony kina „Kijów” oraz pozostawienie ogólnodostępnych terenów zielonych wokół budynku. Dodatkowo, z uwagi na wpis obiektu do rejestru zabytków, obowiązywały uwarunkowania konserwatorskie inwestycji oraz warunki ochrony konserwatorskiej dawnego hotelu Cracovia.
Idea
Naszą przewodnią ideą jest przywrócenie pierwotnej jakości obiektu, który jako muzeum architektury i designu może stanowić unikatową i inspirującą przestrzeń dla przyszłych użytkowników. Projektujemy odtworzenie detali, wewnątrz oraz na zewnątrz budynku, wg oryginalnego projektu, tj. podziały okienne, układ oświetlenia, wystrój wnętrz, oraz zachowanie pierwotnego układu urbanistycznego. Zachowujemy oryginalne linii zabudowy dawnego pawilonu restauracyjnego oraz przywracamy jego wewnętrznego patio w formie centralnej sali wystawowej ze szklanym przekryciem, przez które widać szachownicowy rytm elewacji głównej bryły budynku, zachowując zasadę całościowego przenikania się obu brył.
Projektowana nadbudowa oraz rozbudowa w części podziemnej dawnego pawilonu restauracyjnego (opracowanie autorów)
Jego rozbudowę przewidzieliśmy jedynie w części podziemnej, umieszczając w niej sale niewymagające dostępu do światła dziennego, tworząc zewnętrzny taras łączący funkcjonalnie obie bryły. Nowoprojektowany obszerny taras, przeznaczony na ekspozycję zewnętrzną, otwiera się na widok mozaiki zewnętrznej kina Kijów. Nadbudowę dawnego pawilonu restauracyjnego realizujemy w formie nowego, podwyższonego gzymsu wieńczącego nadając mu lekkości dzięki falującym reliefom, odwołującym się do wypukłych elementów elewacji budynku hotelowego. Jest to także kontynuacja zasady kontrastu lekkich pawilonów z monumentalną bryłą. Na dachu pawilonu projektujemy taras widokowy.
Wnętrze sali wystawowej projektowanej w przywróconym patio (opracowanie autorów)
Formę szklanej nadbudowy na dachu mieszczącej kawiarnię wieńczymy unoszącym się wspornikiem w formie dachowego spoilera, charakterystycznego dla modernistycznej architektury, jako kontynuację kątów zastosowanych w głównej bryle. Działając w imię kontynuacji ducha nowoczesności w zrekonstruowanej substancji zabytkowej wprowadzamy szereg współczesnych rozwiązań konstrukcyjnych, materiałowych i ekologicznych, dążąc do jak największej samowystarczalności budynku.
Kompozycja zagospodarowania terenu oparta jest na przenikaniu dwóch kierunków: osi na Kopiec Kościuszki oraz osi gmachu głównego Muzeum Narodowego w Krakowie. Nowe elementy zagospodarowania jak tarasy, place, ścieżki, szpalery drzew czy trawniki są podporządkowane tym kierunkom i podkreślają spójność i intencję przywrócenia Placu przy Błoniach, zwanego niegdyś Wolskim.
Hotel Cracovia, widok z lotu ptaka (opracowanie autorów)
Hotel Cracovia, (opracowanie autorów)
Hotel Cracovia (opracowanie autorów)
Hotel Cracovia, elewacja południowa (opracowanie autorów)
Hotel Cracovia, rzut parteru (opracowanie autorów)